موشک هوابههوای میانبرد پیشرفته ایم-۱۲۰ آمرام ( AIM-120 Advanced Medium-Range Air-to-Air Missile (A

موشک ایم-۱۲۰ با نام اختصاری آمرام موشکی با
قابلیت شلیک در تمامی شرایط آبو هوایی به اهداف فراتر از میدان دید و
محصولی دیگری از شرکت هواپیما سازی هيوز و ریتون است .
این موشک
مافوق صوت هواپایه و در رهگیر هوایی از رادار فعال برای پیگیری هدف، و
فرکانسهای رادیویی فعال برای تشخیص هدف استفاده میکند و بعد از شلیک به
روشهای ناوبری مستقل خود برای درگیری با هدف متکی است. ( شلیک کن و فراموش کن )
وجود رادار، سیستم میکروکامپیوتری و واحد اطلاعات اینرسایی باعث میشود
تا وابستگی این موشک به سیستم کنترل آتش هواپیمای شلیککننده آن به حداقل
برسد.
آمرام از یک موتور راکتی سوخت جامد استفاده میکند که آن را به سرعت ۴ ماخ رسانده و بردی فراتر از ۴۸ کیلومتر را به آن میبخشد.
سیستم خودکار پیچیده، سرعت بسیار بالا، و مانورپذیری فوقالعاده باعث
میشود تا شانس فرار از چنگ آمرام به حداقل برسد. در لحظه درگیری فیوز
مجاورتی موشک ، بمب حاوی حدود بیست کیلو مواد منفجره آن را فعال میکند تا
هدف را نابود کند.
در مسافتهای کوتاه این موشک کاملاً به رادار
خود متکی است و هواپیمای شلیککننده نیازی به هدایت آن ندارد اما در
مسافتهای طولانیتر این موشک از هدایت اینرسیایی بهره برده و اطلاعات
مربوط به تغییرات هدف را از هواپیمای شلیککننده خود دریافت میکند.
آمرام برای نیروی هوایی و دریایی آمریکا ساخته شده و جایگزینی برای
موشکهای ایم-۷ اسپارو است. آمرام در مقایسه با اسپارو سریعتر، کوچکتر،
سبکتر است و قابلیت بهتری برای درگیری با اهداف کمارتفاع داشته و ۱۵۰
کیلوگرم وزن ، ۳٫۶۶ متر طول و تنها ۱۷۸ میلیمتر قطر دارد.
ویژگیهای این موشک بر اساس نیازهای جنگی سال ۱۹۸۵ به بعد مشخص شده بود و
نخستین شلیک این موشک در جنگ واقعی در دسامبر ۱۹۹۲ توسط یک جنگنده اف ۱۶
فایتینگ قالکون علیه یک میگ-۲۵ عراقی در جنوب عراق صورت گرفت که به سرنگونی
جنگنده عراقی انجامید.
هزینه تولید هر فروند از موشک آمرام حدود
۳۳۰ هزار دلار در سال ۱۹۹۲ اعلام شده است که از این رقم حدود ۶۹ درصد
هزینه سیستم هدایتی، ۹ درصد سیستم کنترل ، ۹ درصد فیوز، ۶ درصد پیشرانه، ۶
درصد بدنه، و فقط ۲ درصد کلاهک جنگی آن است.
{ قطعاً با این
توضیحات بر مبنای پرسش دوستان تفاوت این موشک با موشک فوق پیشرفته و از رده
خارج !! هيوز ، ریتون : ایم-۵۴ فینیکس مشخص گردیده است. }
یادآوری اینکه : ایم-۵۴ فونیکس یا فینیکس ( ققنوس ) موشک هوابههوای مجهز
به رادار دوربردی است که تنها در جنگندههای اف-۱۴ تامکت نصب و استفاده
میشد . این موشک تا حدود ۱۸۴ کیلومتر برد ، حداکثر ۵ ماخ سرعت و وزنی در
حدود ۴۵۰ تا ۴۷۰ کیلوگرم و قطر ۳۸۰ میلیمتر داشت و تنها اف-۱۴ تامکت تا ۶
تیر از این موشک غول آسا را حمل میکرد که در شرایط بهینه ۴ تیر بر یک
تامکت متصل میگردید.
این موشک که مشخصاً برای شلیک به اهداف بسیار
دور طراحی شده و در جنگهای نزدیک هوا به هوا کاربردی نداشت ، تنها موشک
دور برد در تاریخ جهان بود که در رهگیری هوایی از رادار فعال برای پیگیری
هدف ، و فرکانسهای رادیویی فعال برای تشخیص آن تا برد ۱۸۴ کیلومتر بهره می
برد و بعد از شلیک کاملاً به روشهای ناوبری مستقل خود برای ردگیری و
درگیری با هدف متکی بود . ( شلیک کن و کاملاً فراموش کن ! )
هیچ
جنگنده ای در برد این موشک قادر به رهایی از چنگ آن نبوده و مشهور است که
در هنگام انهدام هدف این امکان وجود داشت که گربۀ شکارچی در آشیانه آرمیده
باشد !!!
وابستگی این پروژه به پروژه نورثروپ گرومان اف-۱۴ تامکت و
وابستگی پروژه نورثروپ گرومان در حال ورشکستگی به دلیل هزینه های سرسام
آور تحقیقات و ساخت ۷ فروند از این سوپر جنگندۀ مافوق تاریخ برای نیروی
دریایی ایالات متحده به وام ۱.۲ میلیارد دلاری دولت وقت ایران سبب گردید
تا نیروی هوایی شاهنشاهی تنها کاربر خارحی اف-۱۴ تامکت و خریدار ایم-۵۴
فونیکس در جهان باشد.
هزینه بسیار بالا و پیچیدگی های این موشک و
نیز بازنشستگی تامکت ها از یکسو و بی نیازی به قدرت مخوف آن در پی فروپاشی
شوروی و پایان جنگ سرد ، سبب گردید تا ایم-۵۴ از خدمت در نیروی دریایی
ایالات متحده ، مرخص گردد.
نیروی هوایی شاهنشاهی ایران در دوران
حکومت محمدرضا پهلوی ۴۲۴ موشک فینیکس در قراردادی به ارزش حدود ۱۵۰ میلیون
دلار ( ۳۵۵.۰۰۰ دلار سال ۱۹۷۴ ) به آمریکا سفارش داد که ۲۷۴ فروند از آن
تحویل و با وقوع انقلاب قرارداد مابقی به طور یکسویه توسط دولت انقلابی
فسخ و تمامی موشک ها تا سال ۱۳۶۴ در جنگ به اتمام رسید.
پس از
۱۵ ماه حضور دلیرانه خلبانان و هراس آنگیز تامکت های بدون سلاح !! ، به
ناچار موشک پدافند زمین به هوای ام.آی.ام-۲۳ هاوک طی پروژهای بنام سجیل
در معاونت خودکفایی نیروی هوایی ارتش به هواپیمای اف-۱۴ تامکت متصل و با
رادار آن سازگار گردید و از آن در نقش موشک هوابههوا استفاده میشد .
سجیل با بردی در حدود ۴۵ کیلومتر هنگامۀ نبرد
انواع جنگنده های پیشرفته عراقی را هدف قرار داده و منهدم کرده است !!
- دوربردترین شکار هوایی جهان در کتاب رکوردهای گینس توسط تامکت ایرانی و
به وسیله موشک فونیکس به خلبانی امیر سرتیپ دوم خلبان " امیر اصلانی " هدف
قرار دادن میراژ عراقی از فاصله 150 کیلومتری ثبت گردیده است !!!
: USN : F-18c hornet armed by 8
( AIM-120 Advanced Medium-Range Air-to-Air Missile (AMRAM